Mijn visie op grootschalige CO2-opslag in Noord-Nederland.
-Grootschalige CCS zou ook inhouden: importeren van enorme hoeveelheden kool-dioxide uit het buitenland om daaraan te kunnen verdienen. En dus transport van dat 99% geconcentreerde broeikasgas uit een groot deel van NW-Europa en opslag daarvan in heel veel leeggekomen gasvelden in Noord-Nederland.
Om te beginnen moet er een ononderbroken aanvoer en een ononderbroken injectiemogelijkheid zijn. Maar daarvoor is geen leveringsgarantie. Constant CO2-transport is nooit zeker en vooral ongewis is de mogelijkheid tot opslag: zeker voor grote hoeveelheden.
Gas-injectie zal nooit sneller kunnen dan gaswinning. Zo zal, bij het aardgas+project in ZW-Drenthe (locaties De Wijk, gemeente De Wolden, na een winperiode van 63 jaar, gedurende nog 15 jaar wat restgas kunnen worden gewonnen. LANGZAAM. Daarbij wordt niet in alle 27 putten gelijktijdig ge�njecteerd, maar put na put.
Zo zal ook in dergelijke oude gasvelden- ook put na put met CO2 moeten worden ge�njecteerd. LANGZAAM, langzamer dan bij gaswinning. Want terwijl in De WIJK gedurende 63 jaar 14 miljoen m3 gas werd opgehaald, zal een rest van 2 miljoen m3 nog 15 jaar ipv 2 jaar vergen (info NAM).
Daarbij is het nog de vraag of er überhaupt wel een gas in een leeg gasveld kan worden gepompt. Gasvelden plegen- bij gaswinning- namelijk in te zakken.Het grote Slochteren -veld zal een bodemdaling van 1 meter 20 laten zien. Inzakking betekent niet alleen kans op verzakking van en scheuren bij onroerend goed, maar zeker VERDICHTING van de oorspronkelijk gashoudende lagen. De minuscule ruimten in het (aardgas bevattende) zandsteen gaan verloren: de laag wordt keihard, waardoor er met geen mogelijkheid meer CO2 in te persen valt.
De enige kans om dat wel te kunnen doen is TIJDENS de gaswinning, waarbij de aardlagen nog niet of nauwelijks zijn verdicht. Exploitanten moeten er dus snel bij zijn en er is voor een geregelde invoer van CO2 een KETEN van echt geschikte opslaglocaties nodig. En: er moet snel en gemakkelijk kunnen worden overgeschakeld van de ene injectielocatie naar een opvolgende. Een garantie, dat een of meerdere velden ook beschikbaar zijn op het moment van aanvoer van een grote CO2-toestroom, is er niet. Al bij voorbaat dienen ook de CO2-transportleidingen voor een groot deel van die keten oude gasvelden zijn aangelegd. Hierbij gaan de (enorme) kosten voor de baat uit.
Een injectie-locatie mag NOOIT tot de randen ervan met CO2 gevuld worden omdat anders het gas via die veldgrenzen zou kunnen ontsnappen en in contact kunnen komen met het diepe grondwater en daarin oplossen.
De inschatting van de CO2-lobby, dat in een gaslocatie evenveel volume CO2 zou kunnen worden geperst als er aardgas uit werd gehaald, is onzin. Een gasvoorkomen heeft namelijk een groot oppervlak in lengte en breedte, maar een geringe dikte. Vanuit de onderzijde van de injectiebuis zal kooldioxide zich BOLVORMIG verspreiden, waarbij de grenzen van de plaat NIET mogen worden bereikt op straffe van een gaslek of CO2-verspreiding via diepe grondwaterstromen. Dus: ook al is injectie mogelijk, toch zal het opslagvolume per injectiepunt maar een fractie kunnen en mogen zijn van het eerdere aardgasvolume.
De CO2-lobby BORG claimt dat aardgasvoorkomens zijn afgedekt door zoutlagen. Die zoutkorst is hier ooit gevormd door waterverdamping in een tropische zee. En daarin leefden schelpensoorten en andere dieren met een kalk-skelet. CO2 in een 99% con-centratie is ANDERS dan het aardgas. Het is niet inert, het reageert met bodemminera-len, onder andere met kalk.
Doordat kooldioxide in de diepe ondergrond zal zorgen voor mineralisatie zullen de poriën, waar CO2 in zou moeten, binnen de kortste keren dichtgroeien, waardoor verdere injectie onmogelijk wordt. Verder is er de kans, dat het sterk geconcentreerde CO2 in de ondergrond zal uitzetten en daardoor afkoelen. Er zal koolzuursneeuw ontstaan, waardoor verdere injectie onmogelijk of vertraagd wordt.
Kortom: de aannames van het te injecteren volume CO2 in oude gasvelden, zelfs van de technische mogelijkheid ervan , kloppen van geen kant.
VIJFTIEN redenen om af te zien van grootschalige CO2-opslag in Noord-Nederland.
ALS…….
Als kolencentrales voor de inlandse stroombehoefte niet nodig zijn, als er één of twee gebruikt moeten worden voor de energie-leverantie aan zoekmachines als Google, als er van een viertal centrales een vijfde nodig is voor het afvangen van CO2, als de stroom en de winst van de energie-giganten naar het buitenland gaan, als de industrie gratis emissierechten krijgt en dus kostenloos mag blijven vervuilen, als de Nederlandse belastingbetaler door subsidie-verstrekking voor de kosten opdraait, als de generaties na ons opgezadeld worden met controle op lekkages, als er nauwelijks geschikte opslaglocaties zijn, als er in een veld om technische reden geen of bijna geen CO2-gepompt kan worden, als de meeste velden een andere bestemming hebben of krijgen, als de meeste velden zo lek zijn als een vergiet, als in China elke 10 dagen een kolencentrale wordt gebouwd, als 99% van de huidige CO2-uitstoot bij deze plannen alsnog de lucht in wordt geblazen, als het een machtspelletje is van industrie & overheid, als via de Nord-Ned kabels ook schone getijdenstroom kan worden geleverd, als CCS�enorm kostbaar is, als in 2008 de NAM (lees Shell) NIETS zag in CO2-opslag in het Noorden, als de ontwikkeling van schone energie-opwekkingstechnieken daardoor stagneert, als het transport-risico per as, trein, boot of pijplijn groot is…..
Waarom zou je CCS ( al dan niet in hemelsnaam) dan wél willen?
05-01-2011:Gemeente Aa en Hunze unaniem tegen CO2-opslag
Voor CO2-opslag geselecteerde velden zijn niet beschikbaar of ongeschikt.
Er zijn plannen voor grootschalige opslag van het broeikasgas kooldioxide in de bodem van Noord-Nederland. In juni 2008 kwam de studie van Ecofys (in opdracht van VROM, minister Jacqueline Cramer) uit. De studie inventariseert de in Nederland, Belgïe, N-West-Duitsland aanwezige grote CO2-vervuilers, het bestaande buizennet , een schatting van CO2 uitstoot en mogelijke opslagplaatsen. In dat rapport wordt gesteld: “Door de vele onzekerheden kan NIEMAND met zekerheid zeggen, wanneer CO2 daadwerkelijk wordt afgevangen, getrans-porteerd en opgeslagen. Met name gelden deze onzekerheden voor opslag in het Slochteren-veld, olievelden, aquifers, kolenlagen.
In het EBN-advies van april 2010 aan het Ministerie van EZ zijn voorkeurslocaties voor CO2-opslag in Noord-Nederland uitgekozen en pas begin juli door EZ/VROM aan de Noordelijke bestuurders meegedeeld. Ze werden erdoor overrompeld. In het advies is gesteld dat ervan is uitgegaan dat alle bekeken 50 gasvelden in Noord-Nederland geschikt zijn.
De overheid heeft alvast een negental oude gasvelden uitgezocht. Zonder zeker te weten of die velden ook beschikbaar én geschikt zijn. Dat zou nog moeten worden onderzocht.
Op dit moment genieten de velden onder Boerakker, Sebaldeburen�en Eleveld de voorkeur van EZ/VROM. Uit deze drie “uitgeproduceerde” velden zou ( na het experiment bij Barendrecht) er een worden uitgekozen voor een volgende proef met CO2-opslag.
Voor een�verantwoorde selectie zijn veldgegevens nodig. Maar het is de vraag of die ooit ter beschikking komen. De NAM is als concessie-houder niet scheutig met het verstrekken van productiecijfers, �opgave restant aardgas in het veld, breuken, scheefligging, afmetingen, permeabiliteit, poreusiteit enzovoort.
In diverse studies is aangereikt, dat NATTE VELDEN ongeschikt zijn voor CO2-opslag. Ook zijn velden pas �beschikbaar� na be�indiging van de gasproductie ( de normale plus de verlengde productie). Elk ander gebruik ( bv. voor aardgasbuffering, opslag pekel, kernafval, geothermie) beperkt het aantal voor CO2-opslag geschikt geachte velden.
Oude gasvelden, met door cement-proppen�afgesloten putten, zijn ongeschikt voor CO2-opslag omdat het sterk geconcentreerde CO2 het cement aantast. De meeste oude gasvelden zijn als een (omgekeerde) vergiet omdat niet op ��n maar op vele plaatsen is geboord voor gaswinning.� Elk gaatje geeft kans op lekkages. �Elk ( op de huidige manier afgesloten) boorgat�geeft een mogelijke lekkage en daardoor zijn�AL die velden alleen al om die reden ONGESCHIKT.
Kortom: De 50 voor CO2-opslag geschikt geachte gasvelden zijn bijna niet en zeker niet TIJDIG beschikbaar. Zo zou het veld Ureterp Friesland in 2014 leeg zijn. Maar�als er in 2014 FEITELIJK geen CO2 ingepompt wordt, zal dit veld inzakken en ONGESCHIKT worden. Intussen heeft de NAM een aardgastransportleiding aangevraagd voor de verbinding van Ureterp 1 met een ander bijna leeggeproduceerd veld vanwege een t� lage velddruk
�
Voor GROOTSCHALIGE CO2-opslag is nauwelijks ruimte.
Er wordt m.i.�nogal gesjoemeld met cijfers voor opslag. Er zouden (vooral in Noord-Nederland) veel bijna-lege gasvelden zijn, geschikt voor CO2-opslag. Dat is wishful thinking. De velden die in exploitatie zijn (o.a. het Slochteren-veld) kunnen voorlopig niet gebruikt worden. Ook gasvelden, aquifers en zoutkoepels, bestemd voor opslag van aardgas, kernafval, pekel enzovoort, vallen af. Natte velden en afgesloten, ontmantelde velden zijn veelal ook niet bruikbaar.
Vaak genoeg lijkt een gasveld-in-productie op een zeef. Z� vaak is erin geboord. Het voormalige winveld De Lier bijvoorbeeld telt maar liefst 40 boorputten. Een dergelijk productieveld is onbruikbaar omdat de afsluiting van de oudere boorgaten met beton-proppen ondeugdelijk is voor CO2-opslag en omdat nieuwe boringen t� kostbaar zijn.
Van de overgebleven velden bestaan mogelijk de gashoudende lagen uit brokstukken, waarbij alleen het grootste�deel economisch vulbaar is met het afvalgas. Als niet meteen na gaswinning overgestapt wordt op CO2-injectie in oude gasvelden, zullen die gaan inklinken, waardoor er minder vulruimte overblijft.
Om gevaar van lekkage vanuit een locatie te voorkomen zal de rand van het veld bij CO2-injectie niet door dat CO2 mogen worden bereikt. Een gasvoorkomen bestaat in de meeste gevallen�uit een zandsteenplaat met aardgasgevulde pori�n, kilometers groot in bovenaan-zicht, maar dun, misschien maar 800 meter dik. Vanuit het ondereinde van de CO2-vulbuis zal de VORM van de CO2-gasvulling bolvormig zijn. En daarvan is de inhoud aanmerkelijk kleiner dan de oorspronkelijke gasvoorraad in het voorkomen.
Opslag-capaciteit wordt m.i. dus in grote mate overschat. Het is sowieso “natte-vingerwerk” ( je mag het gerust een leugen noemen) omdat veel gegevens ontbreken en omdat de aannames niet deugen. Omdat de initiatieven w�l uitgaan van de mogelijkheid tot grootscheepse opslag met grootscheepse aanvoer vanuit het buitenland- komt de economische haalbaarheid op de tocht te staan.
CO2-vulling van een oud gasveld zal ofwel voor 100% onmogelijk zijn ( er is t� lang gewacht, het veld is ingezakt) ofwel injectie�gaat geregeld te langzaam (de afvang is vele malen hoger dan de opname-mogelijkheid) of de doorvoer stagneert ( bij de centrale of bij de injectie-locatie).
De aansluiting van meerdere afvanglocaties op meerdere vulputten van meerdere oude gasvelden is wel een denkbare optie, maar niet een economisch verantwoorde.
CCS is FICTIE, geen FEIT
�
Niemand weet hoeveel CO2 kan worden opgeslagen en hoeveel er alsnog de lucht ingaat.�
Volgens een AMESCO-rapport produceert ��n enkele 100 MWe-kolencentrale zo’n 5,0-5,5 Mton CO2 per jaar. Een voormalig gasveld zou (zeer optimistisch geschat) ook 5 MTon CO2 kunnen opnemen. Dan zouden er voor 1 centrale in 10 jaar al�10 complete velden nodig zijn en voor vier kolencentrales dus 40 uitgeproduceerde gasvelden. Is de “levensduur” van zo’n centrale 25 jaar, dan zijn er voor die ene centrale al 25 velden nodig en voor vier ervan 100 velden. EN DIE ZIJN ER NIET.
Aardgasvelden tellen soms vele locaties, waaruit gas werd gewonnen. Per put van zo’n veld zou idealiter maximaal 0,5 MTon per jaar kunnen worden opgeslagen. Telt een veld 4 putten, dan is er dus een geschatte opslagcapaciteit van 2 Mton CO2. Omdat je bij onderling verbon-den gashoudende locaties maar 1 put tegelijk kunt gebruiken, zijn er dus ontieglijk veel putten in ontieglijk veel van elkaar verwijderde velden of locaties nodig om op termijn ALLE CO2 van de Nederlandse industrie te kunnen bergen.
Bovendien zal� injectie van zelfs ��n jaarproductie van vier kolencentrales in Nederland ofwel helemaal niet lukken ofwel bijzonder traag gaan. CO2-injecties zullen langzamer gaan dan vroegere gaswinning onder meer omdat de gashoudende pori�n zijn dichtgeperst of dicht-geslibd. Het afvangen van CO2 bij kolencentrales zal nog decennialang GEEN FEIT�zijn en CO2 zal -zoals te doen gebruikelijk- de atmosfeer in worden geblazen. Lang niet alle CO2 zal kunnen worden afgevangen. Van de mogelijke afvang zal maar een zeer klein deel�van een jaarproductie kunnen�worden opgeslagen omdat die (eventuele) opslag onder ELKE PUT zeer beperkt is, bijzonder traag gaat en omdat�die opslag�telkens�naar een volgende�put moet worden verplaatst.
De oude -voor CO2-opslag aangewezen-velden zijn NIET helemaal leeg. Een aardgasrest is om economische reden niet winbaar en blijft in het veld zitten. �We komen niet te weten hoeveel aardgas er nu nog in de velden zou kunnen zitten omdat de NAM weigert om dat te vertellen. De staat ( lees de belastingbetaler) zal bij CCS die aardgasrest moeten vergoeden aan de NAM, lees SHELL): een kat in de zak dus.
We weten sowieso niet of de schatting van TNO/EBN ( �n de BORG-partner Gasunie !) hoeveel CO2 er in de velden zou kunnen, ook maar�bij benadering juist is vooral omdat de totale hoeveelheid gewonnen + restant aardgas onbekend (geheim) is. Het zal ook lastig zijn om de overige veldgegevens te achterhalen.
De inschatting van de mogelijkheid, de capaciteit van CO2-opslag is “natte-vinger-werk” en de kosten daarvan�zullen een ENORME ONZEKERHEID zijn.
�
Elke vorm van CO2-transport is risicovol.
In de studies en rapportages m.b.t. het CO2-opslagproject in Barendrecht wordt vermeld, dat daarvoor ook tankauto’s gebruikt kunnen worden. Voor een im-mens groot volume CO2 zijn nogal wat tankauto’s nodig en elk daarvan is een rijdende “bom”. Niet omdat er direct ontploffingsgevaar is, maar wel, dat bij een aanrijding de tank kan openscheuren, het geconcentreerde CO2 dan vrijkomt en iedereen in de ontstane chaos en file kan doen verstikken.
Transport is ook mogelijk per tanktrein (dan kan de Betuwelijn beter renderen) en per tankschip. De weg daarvoor is al vrijgegeven. Ook hier weer: bewegende “bommen”.
Tenslotte: transport per pijplijn. Bij Barendrecht bestond de mogelijkheid tot gebruik van een oude leiding voor aardgastransport. Een OCAP-leiding ( voor CO2-transport naar de Westlandse kassen) bleek te lekken.
Het plaatsen van een nieuwe CO2-persleiding in een bestaande goot van een aardgas-transportleiding is ook een optie van de CO2-lobby. Maar bij een breuk in ��n van de leidingen, komt ook nog de inhoud van de tweede leiding vrij.
Nieuwe leidingen voor internationaal CO2-transport hebben al gauw een lengte van 100-200 kilometer. De leidingdelen krijgen dan verschillende diameters. En tussen die delen zijn allerhande koppelstukken nodig. En afsluiters, omdat per sectie het gas op een�steeds hogere druk gebracht moet worden.�En die afsluiters kunnen weigeren zoals bij de bijna-ramp met CO2 in M�nchengladbach. Of de afsluiter van de oliebron in de Golf van Mexico.
De buisleidingen lopen in Nederland, ook in Noord, deels door dichtbevolkt gebied en langs “gevoelige” industrie. Over bijna de volle lengte zullen de transportleidingen op geringe diepte worden ingegraven ( op 80-150 cm) en soms “open en bloot” liggen en daarmee “aanslaggevoelig” zijn. Ook ongevallen bij graafwerkzaamheden spelen een rol.
Wilt U meer weten over de risico’s van CO2-transport door buisleidingen? Probeert U het dan eens via Google.
�
De kennis over CO2-opslag is beperkt.�
Diverse studies geven aan, dat er kennis-hiaten zijn mbt CCS. Er is al zo’n 20 jaar gestu-deerd op dit onderwerp en er zou n�g zo’n periode nodig zijn om zekerheden te verschaffen.
Theoretisch zou CCS een belangrijke rol KUNNEN spelen�bij nationale CO2 emissiereductie-maatregelen.
Maar er zijn forse kennis-hiaten. Diepgaande kennis is nodig over hoe, wanneer, waar en in welke mate, CCS ook kosteneffectief kan bijdragen aan het verlagen van de CO2?emissies (IEA, 2004). Daarvoor zijn echter nieuwe of verbeterde modelleermethodes nodig, omdat CCS zich onderscheidt van andere CO2?emisssiereductietechnologie�n (bijv. energiebesparing, zonne?energie, windenergie, en het gebruik van biomassa).�
CCS bestaat uit een�serie activiteiten: CO2?afvangst bij een CO2?puntbron, het transport van CO2 naar een opslaglocatie, en opslag van de CO2 in de ondergrond. Voor de invoering van CCS is vereist dat aan een groot aantal randvoorwaarden tegelijkertijd wordt voldaan.
�o �Er is een speciale infrastructuur nodig die CO2?puntbronnen en opslaglocaties met elkaar verbindt op het juiste moment en op de meest daarvoor in aanmerking komende plaats.
o �In tegenstelling tot andere CO2?emissiereductiemaatregelen, is het enige doel van CCS het verminderen van de CO2?uitstoot.
�Als er alleen wordt gekozen voor een pijpleiding naar de opslagplaatsen op land in Neder-land, zou 1 van de 1.23 Gt aan CO2?opslagcapaciteit op land gevuld kunnen zijn voor 2040. Tegen die tijd is CO2?opslag op zee niet meer rendabel (kosten bedragen daar gemiddeld 13 � per Ton CO2) omdat de platforms en putten van de gasvelden op zee dan niet meer be-schikbaar zijn.
�Om een CO2?infrastructuur te plannen, is het van�wezenlijk belang om meer kennis over het CO2?opslag potentieel in individuele gasvelden en aquifers te verkrijgen.�Openheid van de concessiehouders en nader�onderzoek is nodig om re�le en locatie?specifieke opslagmo-gelijkheden te koppelen met het beschikbaar komen van CO2?stromen door de tijd heen.
- Dit zijn slechts enkele aanbevelingen uit ��n studie. Meerdere rapporten en studies mbt CCS blinken uit door mitsen en maren, talloze onzekerheden en aanbevelingen voor het wegwerken van kennis-hiaten. Door al�die�onzekerheden�is m.i. een stevige basis voor CO2-opslag NIET te maken.
- Een enkele proef, een demonstratie in ��n klein veld heeft geen enkele zin als het gaat om te komen tot GROOTSCHALIGE CO2-opslag. De CO2-lobby claimt dat CCS een beproefde techniek is en dat “het veilig kan”. De proef in Barendrecht zou alleen opgezet zijn om de maatschappelijke weerstand te beproeven. En die PROEF ging niet door, dus z� beproefd is die techniek niet.
- Grootschalige opslag heeft ook geen zin als het “grensoverschrijdende karakter” (import uit de rest van NW-Europa), niet vooraf op alle aspecten goed geregeld is. En als er geen opslagcapaciteit voor is.�En als de invoering ervan t� lang duurt. En als overheids-subsidies niet worden verstrekt. En als ……
Grijze CO2LIFANT op 2 kilometer diepte.�
�
Dit, dames en heren, is een bovengronds brokje ondergrondse situatie. Een gashoudende locatie voor CO2-opslag zouden er z� kunnen uitzien. Zeker na het eind van de aardgas-winning. Het is geen compacte homogene zandsteenlaag, maar eentje�bestaande uit�LAGEN, verbroken door BREUKEN, SCHEUREN, KLOVEN.
Het lastige is, dat deze ondergrondse toestand bovengronds NIET te zien is. Ze bevindt zich op grote diepte. Daarom noem ik zo’n injectie-locatie ook wel een “grijze olifant” waar niemand het fijne van weet of vanuit de eigen expertise een totaal-overzicht op heeft. Daarom is een enkele deskundig NIET zo deskundig en weten ook alle “deskundigen” bij elkaar bijlangena niet alles.
Uit scheuren, breuken, kloven kan CO2-gas lekken. Naar boven gestuwd worden door een toenemende onderaardse druk of gaan lekken via grondwater. En dat ondanks de bezweringen van de CO2-lobby, dat zulks niet gebeuren zal omdat de gashoudende formaties goed afge-dekt zijn en omdat immers het aardgas ook millennia veilig opgesloten was. Maar daarbij wordt “vergeten” te vermelden dat het bij CCS niet gaat om de CO2 die van nature in aardgas aanwezig is, maar om 99% toegevoegde CO2. En als dat vrijkomt, hetzij uit het opslagveld, hetzij uit een lekkend transportmedium, dan is dat vermengd met aardgas. En d�t is een veel schadelijker broeikasgas dan kooldioxide.
�
CO2 kan lekken uit de opslag.
“Hoe zorg je dat al die CO2 onder de grond blijft zitten? Als er lekkage is, komt toch niet alle CO2 in een keer vrij?� Is CO2 niet veel zwaarder dan lucht en dan blijft het toch hangen in diepe ondergrond?�
Het is nodig, dat CO2-gas onder druk wordt ge�njecteerd. Dat betekent w�l dat het gas bij elke kans die het krijgt zal ontsnappen.�Het agressieve goedje in 99% zuiverheid met 160 bar injecteren in een dun, ingezakt veld is heel wat anders dan gaswinning uit datzelfde veld maar dan uit een ongekanteld, ongebroken�gasvoorkomen op de volle dikte, waarbij gedurende decennia, zeer geleidelijk en via meerdere putten gas gewonnen was.
Bij injectie moet de ondergrondse druk, van de 2-3 kilometerdikke �bovenliggende aardlagen, het hoofd worden geboden. Die injectiedruk zal daarom bijvoorbeeld ongeveer 160� bar kunnen�zijn. Daarbij (uitspraak van Maria van der Hoeven) mag bij CO2-injecties die druk NIET hoger worden dan de oorspronkelijke gasdruk van een veld. De injectiedruk wordt in de toevoerleidingen dan geleidelijk opgevoerd tot die 160 atmosfeer einddruk.
Het inzakken van een met CO2 gevuld veld zal betekenen, dat de druk t� hoog kan worden, waarbij het restant METHAAN plus KOOLDIOXIDE naar boven geperst wordt, ook al heeft dat gas de naam EEN ZWAAR GAS te zijn.
In een voormalig gasveld kan tientallen malen geboord zijn. Vijftig tot zestig putten, verspreid over 5-10 locaties,�is geen uitzondering.�Zo is ivm de aanvraag voor het project aardgas+ bij De Wijk, gemeente De Wolden, Drenthe nu bekend gemaakt, dat er daar in de afgelopen 60 jaar 34 putten zijn geboord. Daar komen voor die extra gaswinning nog 18 putten bij. Met in totaal 52 gaten lijkt De Wijk� met �10 locaties op een omgekeerde vergiet. Behalve door de natuurlijke deformaties van een voormalig gasveld (verzakking met scheuring van het veld, scheefstand, kloven) waarlangs�het gassenmengsel CO2 + CH4�kan ontsnappen is er de mogelijkheid dat het gebeurt�via oude, ongeschikt afgesloten boorputten.
Grote kans, dat de kosten van bewaking van al die injectieputten (200-400?)�in de kortst mogelijke tijd worden afgewenteld op de gemeenschap. Op zich is dat al een probleem, maar bij feitelijke lekkages�staat Noord-Nederland voor een n�g veel groter probleem. Er blijft namelijk een forse rest aardgas in de velden achter. Dat kan moeilijk worden gewonnen en moet door de Staat worden afgekocht. Methaan is een 7 maal ernstiger broeikasgas dan CO2. Mogelijke ontsnapping “uit de bron” van�kooldioxide is problematisch�speciaal door het gelijktijdig ontsnappen van methaan.
CO2 kan ook�ondergronds lekken, zich verspreiden dus. Naar nabijgelegen watervoorkomens (grondwater) .
“Leaks from carbon dioxide injected deep underground could bubble up into drinking water aquifers nearer the surface, driving up levels of contaminants in the water tenfold or more – either because the geology is problematic or the site is simply too close to the water supply”. Joe Romm, Climate Progress, 12-11-2010
CO2 in hoge concentratie inademen is dodelijk.
Bij een t� grote concentratie CO2 in de ademlucht krijg je koppijn. Oud minister Mw. Cramer, die stelde dat CO2 een ongevaarlijk gas is, zou eens een poosje een plastic zak over haar hoofd moeten houden. Het punt is, dat CO2 bovendien een “zwaar gas” is. *)
Bij het vrijkomen van een grote hoeveelheid 99% geconcentreerde CO2 blijft dit gas laag-bij-de-grond hangen en verdrijft dan de lichtere gassen als zuurstof en stikstof. Bij hoge concentratie is CO2 dodelijk, want het verdringt ook de zuur-stof in de hersenen. Nu hebben onze hersenen die zuurstof bijna onverminderd� nodig.�Concentraties CO2 rond de 8 procent blijken dodelijk te zijn, daarmee is het wel degelijk anders dan bijvoorbeeld stikstofgas. Kooldioxide is naast ver-stikkend ook GIFTIG: het verzuurt het bloed binnen korte tijd. Bij lekkage kun je dus binnen een paar minuten het loodje leggen: vluchten kan niet meer. Hulp-verleners bereiken je niet tijdig, want ook de motoren van hun auto’s werken niet zonder zuurstof.
In 1961 kwamen in de Rotterdamse haven 7 brandweerlieden om tengevolge van een bedieningsfout met de CO2-blusinstallatie in het m.s. ‘Mathiesen’ (RDM).
In 1986 kwamen bijna 1800 mensen om toen uit het Nyosmeer(Kameroen) een grote wolk CO2 vrij kwam.
Anderhalf jaar geleden moesten in M�nchengladbach 107 mensen worden opgenomen omdat uit een lekkende tank een grote hoeveelheid CO2 was vrijgekomen en een woonwijk was binnengestroomd.
In Zoetermeer is commotie ontstaan�toen bekend werd dat er 190 ton CO2 is op-geslagen in een oude olieleiding. De leiding lekte. De eenden daar hebben het loodje gelegd.
*) Stikstof is ook zo�n zwaar gas. Stikstof en kooldioxide worden beide gebruikt als koelmiddel en om aardgas of aardolie op te drijven.�Kort geleden is er in een slachterij een mevrouw overleden na het inademen van stikstof. Of je CO2 of N2 inademt, wat het effect van een hoge concentratie gedurende korte tijd betreft: er is geen verschil. Je gaat eraan dood.
Er dreigt schade en waardedaling aan gebouwen.
Op 4 november 2010 deelde Minister Maxime Verhagen van EZ aan de Tweede Kamer mede dat voor de CO2-opslag in Barendrecht geen vergunning verleend zal worden.��
Het moet voor vele Barendrechters een grote opluchting zijn dat de dreiging van CO2-opslag onder de woonwijken Carnisselande en Ziedewij weggenomen is. Geen te verwachten schade meer aan de huizen en gebouwen, geen waardedaling van de woningen, maar bovenal dat ze weer met een veilig gevoel kunnen slapen.
Nu richt de blik van de CO2-lobby zich voor veel ingrijpender CO2-opslagplannen�naar het Noorden. Het is welbekend, dat bij aardgaswinning de bodem rond de winplaatsen inzakt. Je kunt die bodemdaling vergelijken met het inzakken van een souffl�: in het midden het meest (en vaak meer dan aanvankelijk werd voorgespiegeld) en aan de rand van het onderliggende veld wat minder. Dat komt omdat door het onttrekken van aardgas de velddruk vermindert en door het gewicht van 2-3 kilometerdikke bovenliggende aardlagen wordt het oorspronkelijk gashoudende zandsteen samengeperst. In het veld kunnen scheuren, kieren, kloven komen, het veld kan ongelijkmatig inzakken waarbij SCHEEFSTAND kan ontstaan (vanaf de randen naar het midden).
Die grotendeels onvoorspelbare bodembewegingen kunnen schade aan bebouwing veroorzaken plus het stijgen van grondwater.
In Friesland bleek de bodemdaling bij voormalige gas- en zoutvelden anders�dan gedacht. Ook volgens metingen door de NAM. Het is sowieso belangrijk om GOED te meten. Als uit wordt gegaan van een meetpunt waarvan verondersteld wordt dat het NIET daalt, terwijl het zich bevindt in een inzakkend gebied (op de souffl�), dan is een dergelijke meting incorrect.
De CO2-lobby claimt, dat bodemdalingen door CO2-injectie ONGEDAAN kunnen worden gemaakt. Des te erger, want dan blijft de bodem in beweging met een verergering van schade-lijke effecten tot gevolg.
Nu gaat het enerzijds om feitelijke schades, ofwel na gaswinning ofwel na CO2-berging, en anderzijds om TE VERWACHTEN schades. Hierbij speelt ook een grote rol dat niemand zou willen wonen in een gebied waar CO2-lekkages kunnen plaatsvinden. Dit economisch motief om CO2-opslag NIET TE WILLEN (mijn onroerend goed zal in waarde dalen) is evenzo legitiem en m.i. volkomen gelijkwaardig als het economisch motief van de CO2-lobby om het w�l te willen (we kunnen flink verdienen aan CO2-opslag).
CCTS is anti-duurzaam.
Tegenwoordig wordt het woordje duurzaam vrijwel overal aan vastgeplakt. Ook wel ten onrechte. Duurzaamheid houdt in DUURZAAM PRODUCEREN waarbij zo weinig mogelijk onvervangbare grondstoffen (waaronder energiedragers) worden gebruikt en zo weinig mogelijk afvalstoffen worden gevormd en in het milieu gedumpt. En natuurlijk is duurzaam ook: duurzaam consumeren door zo weinig mogelijk rotzooi te kopen en zo weinig mogelijk afval te weg te gooien.
De pogingen om CCS ( de afvang, transport en opslag van koolstofdioxide) onder het begrip duurzaam te laten vallen is dus onzin: CO2NZIN. Want bij het onder de groene zoden vegen van het AFVALGAS CO2 is er geen gram CO2 minder geproduceerd, maar juist meer. �En: CO2 ontstaat bijvoorbeeld bij de WATERSTOF-productie van Shell/Pernis. En daarbij wordt veel, heel veel kostbaar en schaars wordend aardgas verstookt.
CO2-opslag is niet duurzaam. CO2-opslag is geen lange-termijn-oplossing. De CO2 uitstoot wordt met CO2 opslag niet minder. CCS maakt de winning, het transport en verwerking van fossiele brandstoffen niet duurzamer.
Voor het afvangen� (misschien maar 80%) van de CO2 uit de rookgassen van kolencentrales, ook bij de nieuwe, is van vier centrales�zelfs een extra�centrale�nodig om de daarvoor benodigde stroom te produceren. En die�extra centrale genereert ook weer CO2.
Het is de hypocrisie ten top als de CO2-lobby stelt dat CO2-afvang moet vanwege de opwarming van de aarde, terwijl dezelfde ondernemingen decennialang het milieu vervuilden met dit broeikasgas en dit hoogstwaarschijnlijk�nog decennialang zullen blijven doen. CCS is GEEN duurzaamheid.
CCS is ANTI-DUURZAAM te noemen, want door alle aandacht, geld en kreativiteit besteed aan de ontwikkeling van CCS (al zo�n twintig jaar lang) is er minder, veel minder aandacht, geld en kreativiteit voor de ontwikkeling van duurzame energie-opwekkingstechnieken en duurzame benutting van CO2.
CCS is in ‘t belang van buitenlandse energiereuzen.
CO2-afvang wordt verplicht gesteld, gekoppeld aan een vergunning voor de bouw van een kolencentrale. De centrales wordt “capure-ready”. Dat is de bedoeling. Of feitelijk zal worden afgevangen is toekomstmuziek. De totale CO2-uitstoot in Nederland is sinds 1990 toegenomen van 159 miljoen ton tot 170 miljoen ton vorig jaar. De feitelijke CO2-uitstoot van de energiesector in Nederland in dezelfde periode toegenomen van 42 miljoen ton naar 52 miljoen ton. Dat is een toename van 24 procent. Sinds het begin van de industri�le revolutie hebben de energieproducenten onbekommerd hun afval geloosd. CO2 uitblazing in steeds grotere hoeveelheden zal nog decennia doorgaan. Bovendien is CCS “struisvogel-politiek”.
De ruwe realiteit is deze:�energiedragers als steenkolen, aardolie en aardgas raken uitgeput en wel voordat er voldoende alternatieven als zonnepanelen, windmolens en biomassa ingezet kunnen worden.
Maar d�t zal de energieproducenten geen zorg zijn. Zo wordt bv door Shell aardgas verstookt om WATERSTOF te produceren, waarbij CO2 ontstaat. Niemand vraagt zich af of�het waterstofgebruik niet een “tonnetje minder mag”. En of het niet een milieuzonde is, om daarbij aardgas te verbruiken, aardgas wat nu en straks hoognodig is om gebouwen te verwarmen en om ermee te koken.
De stijging van CO2 uitstoot wordt veroorzaakt door een hogere economische activiteit. Het is in het belang van de energie-maatschappijen om te verdienen. Veel winst te maken aan wat ze al lang doen: het opstoken van fossiele brandstoffen. Het is dus in d�t belang om door te kunnen gaan. CCS geeft een excuus om door te gaan. Maar CCS is NIET in het belang van de inwoners van Nederland, mede omdat de energiesector grotendeels in de handen gevallen is van buitenlandse energie-maatschappijen.�En de winsten van de energiereuzen als Vattenfal en RWE zullen naar het buitenland verdwijnen.
Zij, die boven de opslaglocaties wonen kunnen gezondheidsrisico’s lopen en hun woningen zien kantelen.�De burger wordt via een hogerere energie-rekening, lastenverzwaring of bezuinigingen�veelvuldig belast (met onder meer zowel de kosten voor CCS als met de kosten van de ontwikkeling van alternatieve energie-opwekkingstechnieken).
Belastingbetaler draait op voor CO2-uitstoot kolencentrales …
CO2-opslag belemmert de aandacht voor en de ontwikkeling van alternatieven en kan zelfs (onterecht) mede worden bekostigd uit het budget daarvoor.
CCS levert�weinig blijvende werkgelegenheid op. Na de bouw�van kolencentrales met CO2-afvang, -transport en -opslag�zijn enkel specialisten nodig om de zaak draaiende te houden.
Het proces rondom CO2-opslag is ONDEMOCRATISCH.
Al sinds het begin van de industri�le revolutie wordt door de Nederlandse industrie onbekom-merd afval uitgestoten.�Zoals koelwaterwarmte en �t broeikasgas CO2 uit kolencentrales.�Hier geldt de macht van het kapitaal. Want de CO2-lobby probeert zijn wil door te drukken. Het gaat om geld verdienen aan het kunnen blijven opmaken van onvervangbare energiedragers als olie, kolen, gas. Deze stoffen raken onherroepelijk uitgeput. En wat dan? Grof verdienen zelfs door het naar Nederland halen en ondergronds opslaan van geconcentreerd CO2 uit omringende landen? Op kosten van de Nederlandse belastingbetaler bij het binnenhalen van forse subsidies van de Staat en Europa?
CCS is een truc om te blijven vervuilen. Alleen door nieuwe KOLENcentrales op papier �”geschikt te maken”�voor afvang van het broeikasgas, mogen deze nog worden gebouwd. En daardoor kan de CO2NGSI blijven verdienen.
CCS is ook een prestige-project. De regering wil namelijk op de G-10 conferenties kunnen meepraten. En het vuile imago van Shell door de enorme bodem- en methaangasvervuiling in Nigeria (affakkeling) moet worden schoongewassen tot I’M A Good One, afgekort: IMAGO.
Om GROOTSCHALIGE CO2-opslag mogelijk te maken voorzie ik een stroomversnelling in de omzeiling en aanpassing van de bestaande wet- en regelgeving.
CCS is strijdig met de Nationale wetgeving (kleine-velden-beleid). CO2 is�AFVAL en hoort NIET te vallen onder de mijnwet:�kooldioxide is GEEN DELFSTOF. Toch is�en wordt de MIJNWET voor doordrukking van CO2-opslag “aangepast”. De mijnwet gaat over�winning van delfstoffen. Maar bij CO2-opslag gaat het om afval. Afval,� ontstaan bijvoorbeeld bij de productie van WATERSTOF uit de delfstof AARDGAS of verbranding van de delfstof KOLEN.
Bij de Europese regelgeving mag er geen extra aardgas worden gebruikt om CO2-opslag mogelijk te maken. Aardgas is een brandstof waar we zuinig op moeten zijn, want het is nodig om ons te verwarmen en om erop te koken. Maar CCS kost enorm veel energie. Die energie moet worden opgewekt en daarbij wordt OOK aardgas verbruikt.
Vanwege ook de lange-termijn-werking hoort grootschalige CCS hoort NIET te vallen onder de Crisis-en Herstelwet. Maar CO2-opslag valt sinds kort�wel degelijk�onder de kleine letterkes van die Crisis- en herstelwet. In die noodwet gaat het om bevordering van recentelijk verloren gegane WERKGELEGENHEID. Maar grootschalige opslag�in Noord-Nederland mag daar niet onder vallen, want de feitelijke start daarvan�zal m.i. NOOIT eerder kunnen zijn dan in 2045. Tenminste als het dan 100% zeker is “dat het veilig kan”. En dan is de crisis allang voorbij.
In ieder geval is de werkingstermijn�van dat noodwetje al eerder verlopen en bovendien levert CO2-opslag geen�binnenlandse werkgelegenheid op. RWE is een Duits bedrijf. Na de bouw van de centrales ( voornamelijk met behulp van goedkope buitenlandse krachten) is voor de regeling van het proces maar weinig (maar zeer deskundig) personeel nodig. De winsten van RWE en Vattenfall gaan naar het buitenland.
Intussen is CO2-opslag sneaky nog geschoven onder de RijksCo�rdinatieregeling, waarbij deze regeling oneigenlijk wordt toegepast. Hierdoor heeft de Rijksoverheid het voor het zeggen. De eerste en de tweede kamer, de Provincies en gemeente zijn praktisch buitenspel gezet.
Volkomen ��nzijdig is de CO2-indoctrinatie van de ministeries aan Provincies en Gemeenten gestaakt. En de -voor een start DIT JAAR-�aangekondigde Brede Maatschappelijke Discussie over dit belangrijke onderwerp is in de kiem gesmoord. Allerlei personen, instanties, institu-ten, organisaties waaronder Rijksinstellingen, Provincies bepleitten zo’n B.M.D. over CCS. Maar er is nu nog steeds geen begin gemaakt met het betrekken van een breed publiek (dus niet alleen omwonenden) bij de totstandkoming van besluitvorming. En d�t is volkomen ondemocratisch en dus onaanvaardbaar.�Mede omdat financiering van CCS (en de door-berekening van de totale kosten) een groot beslag zal leggen op�ieders bestedingsruimte, mag�NIEMAND het recht worden onthouden of ontnomen om erover te stemmen.
De staat had geen milieuvergunningen mogen afgeven voor drie nieuwe kolengestookte elektriciteitscentrales in de Eemshaven en Rotterdam. Volgens de advocaat-generaal van het Europese Hof van Justitie dreigt Nederland door de nieuwe centrales de normen voor de uitstoot van schadelijke stoffen te overschrijden. En dan gaat het hier alleen over de extra uitstoot van NOx en SO2, maar nog niet eens over CO2 (wat op papier afgevangen zou kunnen worden, maar waarbij de realiteit totaal anders zal zijn).
-Greenpeace voert een campagne tegen de bouw van kolencentrales.
-Diverse hoogleraren bekennen kleur: zie http://www.vkblog.nl/bericht/360051/
- De stichting CO2ntramine is een nieuwe organisatie die een overkoepelende platform wil zijn voor organisaties, stichtingen en verenigingen die tegen ondergrondse CO2-opslag zijn en die�duurzame alternatieven wil aandragen voor het oplossen van de CO2 problematiek. De stichting CO2ntramine wordt ondersteund door Greenpeace en de Vereniging Zuivere Energie. Om de oproep van Grenpeace vorm te geven is er een korte introductie film gemaakt met daarin een verwijzing naar de website van CO2Nederland. Klik hier voor het filmpje.
-Nieuws: Groningen Seaports hat auch 11 Fischereibetriebe aufgekauft und zahlt Pacht f�r eine Fanggebiet von 5.000 km�,was jetzt nicht mehr genutzt werden kann. Alles Teil vom Environment Pact, den die Stiftung BORG auf den Weg bringen soll,damit die juristischen Einw�nde beim Raad van State zur�ckgezogen werden!
-Bij De Wijk, De Wolden in zuidwest Drenthe�wil de NAM (lees Shell) �op 10 locaties extra aardgas winnen door daar STIKSTOF in te persen. Daarmee worden die locaties moedwillig ONGESCHIKT (gemaakt) voor CO2-opslag. Het veld werd als niet geschikt aangemerkt “omdat het t� ver van de puntbronnen” zou liggen. Met de “noodzaak” tot CO2-IMPORT uit heel NW-Europa�met honderden kilometers transportleidingen is dat een merkwaardige bestempeling.
